Visa 18B được phép làm trái ngành trong nhiều trường hợp, công việc tại Đức không nhất thiết phải liên quan trực tiếp đến chuyên ngành đại học của bạn. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là người có bằng đại học được làm mọi công việc và đều đủ điều kiện xin Visa 18B.
Để làm việc trái ngành theo diện Visa 18B, ứng viên vẫn cần có bằng cấp được Đức công nhận hoặc được đánh giá tương đương và công việc phải thuộc nhóm “việc làm có trình độ” (qualifizierte Beschäftigung) tức thường đòi hỏi kiến thức, kỹ năng được đào tạo bài bản; không phải mọi công việc phổ thông đều phù hợp với diện Visa 18B.
I. Visa 18B có bắt buộc làm đúng ngành đã học không?
Visa 18B thường được gọi là diện làm việc tại Đức dành cho lao động có bằng đại học được Đức công nhận hoặc đánh giá tương đương. Về mặt pháp lý, đây là giấy phép cư trú để làm việc theo Điều 18b Luật Cư trú Đức (AufenthG).
Theo thông tin của cổng Make it in Germany, công việc không bắt buộc phải khớp với ngành đã học, trừ các ngành nghề được quản lý (đặc biệt là trong lĩnh vực y tế).
Vì vậy, khi xét Visa 18B, cơ quan có thẩm quyền không chỉ nhìn vào tên ngành trên bằng tốt nghiệp. Hồ sơ thường cần làm rõ 3 yếu tố chính dưới đây.
1. Bằng cấp ĐƯỢC công nhận tại Đức
Dù làm đúng ngành hay trái ngành, điều đầu tiên là ứng viên cần có bằng đại học được Đức công nhận hoặc đánh giá tương đương. Việc kiểm tra thường bắt đầu trên Anabin – cơ sở dữ liệu của Đức về cơ sở đào tạo và văn bằng nước ngoài. Trong nhiều trường hợp, kết quả Anabin có thể hỗ trợ chứng minh trường đại học và bằng cấp của bạn đáp ứng điều kiện.
Nếu thông tin trên Anabin chưa rõ, hoặc kết quả không đủ để sử dụng cho hồ sơ, ứng viên có thể cần làm thẩm định bằng ZAB để đánh giá tính tương đương của bằng đại học nước ngoài.
Hướng dẫn kiểm tra bằng đại học trên Anabin
ZAB là gì? Các bước thẩm định bằng ZAB
2. Công việc đủ trình độ chuyên môn
Điều kiện quan trọng nhất khi làm Visa 18B trái ngành là vị trí tuyển dụng phải là qualified employment – công việc có yêu cầu trình độ chuyên môn.
Theo Đại sứ quán Đức tại Việt Nam, đây là công việc mà việc thực hiện đòi hỏi kiến thức, kỹ năng và năng lực thường có được thông qua quá trình học đại học hoặc học nghề chuyên ngành. Nói đơn giản, vị trí đó phải có tính chuyên môn; không phải một công việc mà người lao động có thể đảm nhận chỉ sau hướng dẫn ngắn hạn mà không cần nền tảng chuyên môn.
Ví dụ, một ứng viên có bằng đại học có thể được tuyển vào vị trí vận hành kỹ thuật, công nghệ thực phẩm hoặc một mảng công việc khác ngành học, nếu nhiệm vụ của vị trí đó thực sự yêu cầu kiến thức, kỹ năng hoặc năng lực tương ứng với một công việc có trình độ chuyên môn.
Trong thực tế hỗ trợ ứng viên, AVT cũng đã ghi nhận một số trường hợp Visa 18B làm việc khác ngành đào tạo:
- Ứng viên Nguyễn Văn Hòa, tốt nghiệp kỹ sư ngành Điện – Điện tử, đã có Visa 18B và sang Đức làm việc trong ngành Vận hành máy móc.
- Ứng viên Trần Văn Tú, tốt nghiệp đại học ngành Công nghệ sinh học, đã được cấp Visa 18B cho công việc thuộc ngành Vận hành máy và Chế biến thực phẩm.
Đây là các trường hợp thực tế của AVT, không phải tiêu chuẩn áp dụng cho mọi hồ sơ. Mỗi vị trí, hợp đồng lao động, bằng cấp và yêu cầu của doanh nghiệp đều cần được kiểm tra riêng.
3. Có hợp đồng hoặc lời mời làm việc tại Đức
Ứng viên cần có một lời mời làm việc cụ thể hoặc hợp đồng lao động với doanh nghiệp tại Đức. Nội dung công việc, chức danh, điều kiện làm việc và mức lương cần phù hợp với vị trí tuyển dụng. Người lao động không nên chỉ dựa vào tên chức danh trên hợp đồng để đánh giá khả năng xin Visa 18B; nhiệm vụ thực tế của vị trí mới là yếu tố quan trọng.
II. Những công việc không phù hợp với Visa 18B trái ngành
Visa 18B không phải “visa có bằng đại học là đi được”. Dù bằng cấp của bạn được công nhận, công việc dự định làm vẫn phải đáp ứng bản chất của diện lao động có trình độ chuyên môn. Dưới đây là những công việc không phù hợp nếu làm việc trái ngành diện Visa 18B
1. Công việc không cần trình độ chuyên môn
Các công việc phụ trợ hoặc công việc đơn giản không đáp ứng định nghĩa qualified employment thường không phù hợp với Visa 18B.
Dấu hiệu cần thận trọng gồm:
- Doanh nghiệp chỉ yêu cầu lao động phổ thông phụ trợ hoặc đào tạo nội bộ rất ngắn.
- Nhiệm vụ chủ yếu là hỗ trợ, bốc xếp, làm việc thời vụ hoặc các phần việc không đòi hỏi năng lực chuyên môn.
2. Trường hợp ngành nghề được quản lý
Với nghề được quản lý (regulated profession), ứng viên không thể chỉ dựa vào bằng đại học và hợp đồng lao động để bắt đầu làm việc mà còn cần đáp ứng các yêu cầu về công nhận chuyên môn và hoặc giấy phép hành nghề áp dụng cho nghề cụ thể đó. Một bằng đại học khác ngành không thể tự động đáp ứng những yêu cầu này.
Một số lĩnh vực thường gặp có thể bao gồm y tế, điều dưỡng, giáo viên tại trường công, luật sư, kiến trúc sư và một số vị trí kỹ thuật chịu quy định chuyên ngành. Danh mục và yêu cầu cụ thể tùy nghề, bang và vị trí công việc. Trong trường hợp này, làm “trái ngành” có thể bị hạn chế hoặc không thể thực hiện được.
III. Nên chọn công việc trái ngành Visa 18B như thế nào?
1, Kiểm tra yêu cầu thực tế của vị trí
Hãy đọc kỹ mô tả tuyển dụng thay vì chỉ nhìn tên ngành. Bạn cần biết:
- Vị trí yêu cầu bằng cấp, chứng chỉ hay kinh nghiệm gì?
- Doanh nghiệp có yêu cầu tiếng Đức ở trình độ cụ thể không?
- Công việc có cần vận hành máy móc, tuân thủ quy trình an toàn hoặc có kiến thức kỹ thuật không?
- Kinh nghiệm trước đây của bạn có điểm nào liên quan để thuyết phục nhà tuyển dụng?
Theo kinh nghiệm làm việc với doanh nghiệp Đức của AVT, nhiều vị trí vẫn yêu cầu ứng viên có kinh nghiệm phù hợp hoặc năng lực tiếng Đức nhất định. Đây là yêu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, không phải lúc nào cũng là điều kiện pháp lý chung của Visa 18B.
2, Đánh giá mức lương và điều kiện lao động
Không nên đánh giá một công việc chỉ bằng mức lương ghi trên hợp đồng. Hãy xem thêm:
- Lương Brutto (lương trước thuế) và khoản khấu trừ dự kiến.
- Số giờ làm việc, làm ca, phụ cấp ca đêm hoặc làm thêm.
- Thời hạn hợp đồng, thời gian thử việc và điều kiện gia hạn.
- Địa điểm làm việc, chi phí nhà ở, đi lại và sinh hoạt.
- Khả năng sử dụng tiếng Đức trong công việc hằng ngày.
Mức lương và điều kiện tuyển dụng có thể khác nhau theo ngành, bang, kinh nghiệm và doanh nghiệp.
3, Cân nhắc khả năng phát triển nghề nghiệp lâu dài
Một công việc phù hợp không chỉ giúp bạn sang Đức mà còn cần tạo được lộ trình ổn định sau đó. Hãy cân nhắc liệu công việc có giúp bạn tích lũy kỹ năng, cải thiện tiếng Đức và mở rộng cơ hội lên vị trí tốt hơn hay không.
IV. Câu hỏi thường gặp về Visa 18B trái ngành
1, Có bằng đại học thì được làm bất kỳ công việc nào tại Đức theo diện Visa 18B đúng không?
Không. Bằng đại học được công nhận chỉ là một trong điều kiện cần có khi nộp hồ sơ xin visa. Công việc cần có yêu cầu trình độ chuyên môn, đòi hỏi kiến thức, kỹ năng và năng lực thường có được thông qua quá trình học đại học hoặc học nghề chuyên ngành; các công việc phụ trợ hoặc không đòi hỏi chuyên môn thường không phù hợp với Visa 18B.
2, Visa 18B có bắt buộc làm đúng ngành không?
Thông thường không bắt buộc. Tuy nhiên, công việc phải là qualified employment (đòi hỏi kiến thức, kỹ năng và năng lực thường có được thông qua quá trình học đại học hoặc học nghề chuyên ngành) và bạn cần đáp ứng yêu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp. Với nghề được quản lý, yêu cầu công nhận hoặc giấy phép hành nghề có thể khiến việc chuyển ngành bị hạn chế.
3, Làm trái ngành có cần tiếng Đức không?
Theo thông tin từ Đại sứ quán Đức, Visa 18B không đặt ra một mức tiếng Đức chung cho mọi công việc. Tuy vậy, doanh nghiệp có thể yêu cầu tiếng Đức để bảo đảm an toàn lao động, giao tiếp tại nơi làm việc và khả năng thực hiện nhiệm vụ. Ngoài ra, đối với những ngành nghề được nhà nước quản lý như lĩnh vực y tế, giáo dục, phải chứng minh có kiến thức tiếng Đức ở một trình độ nhất định.
4, Bằng không có trên Anabin thì có đi Visa 18B được không?
Có thể, nhưng bạn thường cần xem xét xin đánh giá bằng qua ZAB. Kết quả Statement of Comparability của ZAB là tài liệu quan trọng để chứng minh bằng đại học nước ngoài tương đương với bằng đại học của Đức.
5, AVT có thể hỗ trợ kiểm tra hồ sơ Visa 18B trái ngành không?
Nếu bạn đang có bằng đại học và đã có hoặc đang tìm công việc khác ngành tại Đức, AVT có thể hỗ trợ kiểm tra sơ bộ bằng cấp, hướng dẫn lộ trình Anabin/ZAB và đánh giá các điểm cần chuẩn bị cho hồ sơ Visa 18B. Việc đánh giá ban đầu giúp bạn tránh mất thời gian với vị trí không phù hợp về tính chất công việc hoặc điều kiện tuyển dụng.
Nguồn tham khảo
Là cầu nối giữa học viên và cộng đồng, Bộ phận Truyền thông AVT lan tỏa câu chuyện thành công của học viên và cập nhật thông tin chính thống về các chương trình tại Đức, góp phần khẳng định uy tín của AVT – tổ chức tiên phong 13 năm trong lĩnh vực, đã đồng hành cùng hơn hàng ngàn học viên chinh phục sự nghiệp tại châu Âu.
